Ostre uszkodzenie nerek towarzyszyło niemal co trzeciej hospitalizacji z powodu przedawkowania substancji w USA – wynika z analizy amerykańskich Centrów Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC). Powikłanie częściej dotyczyło osób starszych i mężczyzn, ale najcięższy przebieg pobytu w szpitalu notowano wśród najmłodszych pacjentów.

Co sprawdzili badacze

Zespół, w którym była dr Sola Han z CDC w Atlancie, wyszedł od obserwacji, że w Stanach Zjednoczonych w ostatnim czasie spadła liczba zgonów z powodu przedawkowań. Chcieli sprawdzić, czy podobnie zmniejszyła się liczba poważnych, niezakończonych śmiercią powikłań, takich jak ostre uszkodzenie nerek (AKI, od ang. acute kidney injury).

Analiza objęła 1 297 847 hospitalizacji związanych z przedawkowaniem w latach 2016–2025. Uszkodzenie nerek odnotowano w 34,5% z nich.

Starsi i mężczyźni częściej, młodzi ciężej

Odsetek pacjentów z AKI różnił się w zależności od wieku i płci:

• do 24. roku życia: 28,2%,
• 65 lat i więcej: 37,4%,
• kobiety: 29,4%,
• mężczyźni: 38,1%.

Obraz zmienia się, gdy spojrzeć na przebieg choroby. Wśród wszystkich hospitalizowanych z AKI ciężki przebieg w szpitalu miało łącznie 60,9% osób. W grupie do 24 lat było to aż 68,1%, wśród seniorów 56,1%, u kobiet 61,9%, a u mężczyzn 60,4%. Młodsi pacjenci rzadziej więc miewali uszkodzenie nerek, ale jeśli już do niego doszło, częściej przebiegało ono ciężko.

Trend: wzrost, a potem spadek

Udział hospitalizacji z AKI rósł w latach 2016–2022 (średnio o 2,69% rocznie), a potem malał w latach 2022–2025 (o 5,11% rocznie). Podobnie było z ciężkim przebiegiem: zwiększał się do 2023 roku (o 1,82% rocznie), a następnie spadał (o 2,89% rocznie). Dane sugerują więc, że poprawa widoczna w statystykach zgonów zaczyna odbijać się także na tych powikłaniach.

Autorzy podkreślają, że zmniejszeniu problemu mogą pomóc trzy rzeczy: zapobieganie przedawkowaniom, wczesne rozpoznawanie uszkodzenia nerek oraz lepsza opieka nefrologiczna po wypisie ze szpitala.

Co to oznacza dla polskiego czytelnika

Badanie dotyczy wyłącznie amerykańskich szpitali, a rynek narkotyków i leków w USA bardzo różni się od europejskiego. Nie wiadomo więc, czy w Polsce odsetki wyglądałyby podobnie. Wynik nie jest jednak wyłącznie amerykańską ciekawostką: pokazuje, że przedawkowanie może zostawić ślad w organizmie także wtedy, gdy pacjent przeżyje i opuści szpital.

W praktyce przypomina to o kilku podstawowych zasadach. Przy podejrzeniu zatrucia lub przedawkowania należy od razu wezwać pomoc pod numerem 112. Po wypisie warto stosować się do zaleceń lekarzy dotyczących kontroli, w tym ewentualnych badań nerek. Dotyczy to także przedawkowania leków, nie tylko substancji nielegalnych, a szczególną uwagę powinny zwracać osoby starsze, u których ryzyko AKI było w badaniu wyższe.

Źródło: Medical Xpress – „Acute kidney injury up for older patients, men with OD-involved hospitalization”