Eksperymentalny lek ERAS-0015 w pierwszej fazie badań klinicznych okazał się w miarę bezpieczny i zmniejszał guzy u części pacjentów z rakiem trzustki i płuca. Chodzi o nowotwory napędzane mutacjami genu RAS, które przez lata uchodziły za praktycznie niemożliwe do zaatakowania lekami. Wyniki przedstawiono na sympozjum EORTC-NCI-AACR w Barcelonie.
Na czym działa ERAS-0015
Mutacje RAS działają jak przełącznik zablokowany w pozycji „włączone”: komórka stale dostaje sygnał do wzrostu i podziałów. ERAS-0015 to tzw. pan-RAS molecular glue, czyli „molekularny klej”. Łączy ze sobą białka na poziomie molekularnym i wiąże się z RAS właśnie w stanie aktywnym, przez co blokuje sygnały napędzające nowotwór. Lek ma działać na kilka różnych wariantów mutacji RAS, a nie tylko na jeden.
To wpisuje się w ideę medycyny precyzyjnej: dopasowania leku do konkretnej zmiany genetycznej w nowotworze danego pacjenta.
Co pokazały wyniki
Badanie AURORAS-1 ruszyło w czerwcu 2025 roku i wciąż trwa nabór. Dotychczas włączono do niego 148 osób, a w prezentowanej analizie uwzględniono 83 pacjentów z rakiem trzustki i 37 z niedrobnokomórkowym rakiem płuca. Wszyscy byli wcześniej leczeni bez powodzenia innymi metodami. Dawki zwiększano od 2 do 40 mg.
- Rak trzustki: guzy zmniejszyły się u 11 z 25 pacjentów (44%), którzy dostawali 32 mg leku i wcześniej przeszli chemioterapię.
- Rak płuca: guzy zmniejszyły się u 3 z 5 pacjentów (60%), którzy dostawali 32 mg i byli wcześniej leczeni inhibitorem immunologicznego punktu kontrolnego lub chemioterapią opartą na platynie.
Przy dawkach 16–32 mg najczęstsze działania niepożądane, występujące u co najmniej 10% pacjentów, to wysypka, biegunka, nudności i zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Poważne (stopnia 3. lub wyższego) działania niepożądane związane z leczeniem zgłosiło 12 osób, czyli 9,8%. Żadne z nich nie zmusiło do ograniczenia dawki, a w trakcie obserwacji (mediana nieco ponad cztery miesiące) nie osiągnięto maksymalnej tolerowanej dawki.
Dlaczego to ważne, ale jeszcze nie przełom
Autorka badania, dr Judy Wang z Florida Cancer Specialists and Research Institute, podkreśla, że chodzi o grupy chorych, którzy mają niewiele opcji terapeutycznych. Jak mówi: „Our goal is to give clinicians new, better options for treating their patients with RAS-driven cancers.”
Wyniki trzeba jednak czytać ostrożnie. To badanie pierwszej fazy, z natury obejmujące niewielu pacjentów, a odsetek odpowiedzi w raku płuca opiera się na zaledwie pięciu osobach. Obserwacja była też krótka. Skuteczność i bezpieczeństwo muszą potwierdzić badania II i III fazy. Elena Garralda, przewodnicząca sympozjum, która nie uczestniczyła w badaniu, określiła wyniki jako zachęcające i dodała, że to jedno z kilku badań pokazujących, iż leki celujące w nowotwory z mutacją RAS są jednak możliwe do zaprojektowania.
Co to oznacza dla pacjentów w Polsce
ERAS-0015 jest lekiem eksperymentalnym, więc nie jest dostępny w standardowym leczeniu ani w Polsce, ani w Unii Europejskiej. Z doniesienia nie wynika, czy badanie obejmuje ośrodki w Polsce. Od obiecujących wyników pierwszej fazy do ewentualnej rejestracji leku zwykle mija wiele lat i nie każda substancja do tego etapu dociera.
Znaczenie tych doniesień jest raczej kierunkowe. Rak trzustki i rak płuca należą do nowotworów trudnych w leczeniu, a mutacje RAS występują w wielu przypadkach. Jeśli kolejne badania potwierdzą wyniki, w przyszłości może się pojawić nowa opcja dla chorych, którym wyczerpały się standardowe terapie. Pacjenci i ich bliscy mogą w tej sytuacji porozmawiać z onkologiem o oznaczeniu mutacji w nowotworze oraz o możliwości udziału w badaniach klinicznych.
Źródło: Medical Xpress – „’Pan-RAS molecular glue’ is a safe and effective treatment for lung and pancreatic cancers”






